عمومی
اغلب، وقتی صبحها نمیتوانیم از رختخواب بیرون بیاییم، وقتی انرژیمان ناگهان در طول روز تحلیل میرود، یا وقتی دائماً احساس خستگی میکنیم، فوراً به دنبال مقصر در بیرون از خودمان میگردیم. پشت بهانههای فیزیکی مانند «دیشب به اندازه کافی نخوابیدم»، «اخیراً خیلی سرم شلوغ است»، «تغییر آب و هوا روی من تأثیر میگذارد» یا «ویتامین کافی دریافت نمیکنم» پنهان میشویم. با این حال، در مطالعاتم در مورد زیستشناسی انسان، سیستم عصبی و روانشناسی، دیدهام که خستگی همیشه ناشی از کمبود خواب یا کار زیاد نیست. خستگی واقعی ذهنی است و منبع آن بسیار عمیقتر است.
گاهی اوقات، وقتی مغز و سیستم عصبی شما برای مدت طولانی در حالت «آمادهباش بالا» باقی میمانند، دائماً احساس خستگی میکنید. ناخودآگاه، ذهن خود را به یک میدان نبرد نامرئی تبدیل میکنید. ممکن است بدن شما راحت روی صندلی نشسته باشد، اما ذهن شما در خطوط مقدم میجنگد. بنابراین، این حالت «آمادهباش بالا» که سیستم عصبی را تحلیل میبرد و از درون شما را میجود، دقیقاً به چه معناست؟
میل به کنترل
یکی از بزرگترین تصورات غلط زندگی مدرن، این باور است که میتوانیم همه چیز را کنترل کنیم. فکر کردن مداوم به همه چیز، تلاش برای محاسبه آنچه در آینده اتفاق خواهد افتاد، تلاش برای راضی نگه داشتن همه، یا کنترل مداوم خود، ناخودآگاه ذهن را خسته میکند. حتی اگر از این موضوع بیاطلاع باشید، آن کامپیوتر عظیم که در پسزمینه کار میکند - مغز شما - دائماً در ذهن شما احساس تهدید ایجاد میکند. همانطور که سوالاتی مانند "اگر اوضاع خوب پیش نرود چه؟"، "اگر اشتباه کنم چه؟"، "اگر در مورد من بد فکر کنند چه؟" در ذهن شما میچرخند، مغز بدوی شما دنیای بیرون را به عنوان نبردی برای بقا درک میکند.
این وضعیت شبیه به فشردن کامل پدال گاز در خودرویی است که ترمز دستی آن کاملاً درگیر است. خودرو حتی یک اینچ هم حرکت نمیکند؛ از بیرون به نظر میرسد که متوقف شده است، اما موتور از درون در حال سوختن است و مقدار زیادی انرژی مصرف و تخلیه میکند. این همان دست پنهان پشت آن خستگیهای مداوم و مزمن است که باعث میشود عصرها، حتی وقتی هیچ کاری نکردهاید، کاملاً احساس خستگی کنید. مغز و سیستم عصبی شما دائماً در حالت آمادهباش هستند و سیگنال میدهند که "ما در خطر هستیم".
آرام کردن سیستم عصبی
به ما از نظر اجتماعی یاد دادهاند که وقتی خستهایم، باید بخوابیم. اما یادتان باشد چند بار ۸-۹ ساعت خوابیدهاید و هنوز هم با احساس سنگینی و خستگی از رختخواب راحت خود بیدار شدهاید؟ چرا؟ چون استراحت فقط خوابیدن نیست. حتی اگر بدنتان را به خواب ببرید، اگر نبرد در ذهنتان تمام نشده باشد، حتی در خوابهایتان هم هوشیار خواهید ماند.
گاهی اوقات ذهن نیز نیاز دارد این پیام را دریافت کند: «تو اکنون در امان هستی.» استراحت واقعی با آن فرمان قدرتمند «ایمنی» که قبل از شل شدن عضلات به ذهن داده میشود، آغاز میشود. تا زمانی که به مغزتان زمزمه نکنید که امن است، حتی راحتترین تخت دنیا هم نمیتواند خستگی ذهنی شما را تسکین دهد.