Często, gdy rano nie możemy wstać z łóżka, gdy w ciągu dnia nagle opada nam energia lub gdy nieustannie czujemy się wyczerpani, od razu szukamy winowajcy na zewnątrz. Chowamy się za fizycznymi wymówkami, takimi jak: „Wczoraj w nocy mało spałem”, „Ostatnio mam dużo pracy”, „Zmiana pogody mi doskwiera” lub „Nie dostarczam sobie wystarczającej ilości witamin”. Jednak w ramach moich badań nad biologią człowieka, układem nerwowym i psychologią zauważyłem, że zmęczenie nie zawsze wynika z braku snu lub fizycznego przemęczenia. Prawdziwe zmęczenie ma charakter psychiczny, a jego źródło leży znacznie głębiej.

Czasami, gdy mózg i układ nerwowy pozostają przez dłuższy czas w stanie „czuwania”, czujesz się nieustannie wyczerpany. Nie zdając sobie z tego sprawy, zamieniasz swój umysł w coś w rodzaju niewidzialnego pola bitwy. Twoje ciało może siedzieć w wygodnym fotelu, ale twój umysł walczy na froncie. Cóż więc dokładnie oznacza ten stan „czuwania”, który tak bardzo wyczerpuje układ nerwowy i niszczy człowieka od środka?

Pragnienie kontroli

Jednym z największych złudzeń współczesnego życia jest przekonanie, że możemy wszystko kontrolować. Ciągłe rozmyślanie o wszystkim, próby przewidywania przyszłości, dążenie do zadowolenia wszystkich lub nieustanne kontrolowanie samego siebie wyczerpują umysł, zanim zdążysz to zauważyć. Nawet jeśli nie zdajesz sobie z tego sprawy, ten potężny komputer działający w tle – czyli twój mózg – nieustannie generuje poczucie zagrożenia. Gdy w twojej głowie krążą pytania typu: „A co, jeśli sprawy nie pójdą zgodnie z planem?”, „A co, jeśli popełnię błąd?”, „A co, jeśli będą o mnie źle myśleć?”, twoja pierwotna część mózgu uznaje, że w świecie zewnętrznym toczy się walka o przetrwanie.

Sytuacja ta przypomina wciskanie pedału gazu do dechy w samochodzie z całkowicie zaciągniętym hamulcem ręcznym. Samochód nie rusza się ani o milimetr, z zewnątrz wygląda, jakby stał w miejscu, ale silnik pracuje na pełnych obrotach, zużywając ogromną ilość energii i wyczerpując się. To właśnie ta ukryta siła stoi za tym, że wieczorami, mimo że nic nie robicie, czujecie się wyczerpani jak worek, a za tymi nieustępującymi, chronicznymi zmęczeniami kryje się właśnie ona. Wasz mózg i układ nerwowy pozostają w ciągłej gotowości, kierując się sygnałem „jesteśmy w niebezpieczeństwie”.

Uspokojenie układu nerwowego

Społeczeństwo uczy nas, że kiedy jesteśmy zmęczeni, powinniśmy iść spać. Pamiętajcie jednak, ile razy zdarzyło się wam spać 8–9 godzin, a mimo to wstać z łóżka miękkiego jak puch, czując się ciężcy jak kamień i zmęczeni. Dlaczego? Ponieważ odpoczynek to nie tylko sen. Nawet jeśli uśpisz swoje ciało, to jeśli ta walka w twoim umyśle nie dobiegła końca, będziesz pozostawać w stanie gotowości nawet w snach.

Czasami umysł również potrzebuje usłyszeć komunikat: „Jesteś już bezpieczny”. Prawdziwy odpoczynek zaczyna się od tego wielkiego sygnału „bezpieczeństwa”, który wysyłamy do umysłu, zanim jeszcze rozluźnią się mięśnie. Dopóki nie szepniesz swojemu umysłowi, że jest bezpieczny, nawet najwygodniejsze łóżko na świecie nie zdoła złagodzić twojego zmęczenia psychicznego.